Xuân Quỳnh tên thật là Nguyễn ThịXuân Quỳnh, sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại làng La Khê, xã Văn Khê,thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội). Nhà thơ xuất thân trong một gia đình công chức, mồ côi mẹ từ nhỏ, ở với bà nội. Tháng 2 năm 1955, Xuân Quỳnh được tuyển vào Đoàn Văncông nhân dân Trung ương và đư ợc đào tạo thành diễn viên múa.Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở người ngoài và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Viena (Áo).Từ năm 1962 đến 1964, Xuân Quỳnh học Tr ường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I) của Hội Nhà văn Việt Nam.Sau khi học xong, l àm việc tại báo Vănnghệ, báo Phụ nữ Việt nam.Xuân Quỳnh l à hội viên từ năm 1967, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Namkhoá III. Năm 1973, Xuân Qu ỳnh kết hôn với nhà viết kịch, nhà thơ Lưu Quang Vũ,trước đó, Xuân Quỳnh kết hôn lần đầu tiên với một nhạc công của Đoàn Văn công nhân dân Trung ương vàđã ly hôn. Từ năm 1978 đến lúc mất Xuân Quỳnh làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới. Xuân Quỳnh mất ngày 29tháng 8 năm 1988 trong một tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xã HảiDương (nay là thành phố), tỉnh Hải Dương cùng với chồng Lưu Quang Vũ và con trai Lưu Quỳnh Thơ mới 13 tuổi. Xuân Quỳnh được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001.



Tácphẩm

• Tơ tằm - chồi biếc (thơ, in chung)
• Hoa dọc chiến hào (thơ, in chung)
• Gió Lào, cát trắng (thơ, 1974)
• Lời ru trên mặt đất (thơ, 1978)
• Sân ga chiều em đi (thơ, 1984)
• Tự hát (thơ, 1984)
• Hoa cỏ may (thơ, 1989)
• Thơ Xuân Quỳnh (1992 , 1994)
• Thơ tình Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ (1994)
• Cây trong phố - Chờ trăng (thơ, in chung)
• Bầu trời trong quả trứng (thơ thiếu nhi, 1982)
• Truyện Lưu Nguyễn (truyện thơ, 1985)
• Mùa xuân trên cánh đồng (truyện thiếu nhi - 1981)
• Bến tàu trong thành phố (truyện thiếu nhi, 1984)
• Vẫn có ông trăng khác (truyện thiếu nhi, 1986)
• Tuyển tập truyện thiếu nhi (1995).

Một số bài thơ hay của Xuân Quỳnh:

Sóng

Dữ dội và dịu êm 
Ồn ào và lặng lẽ 
Sóng không hiểu nổi mình 
Sóng tìm ra tận bể 

Ôi con sóng ngày xưa 
Và ngày sau vẫn thế 
Nỗi khát vọng tình yêu 
Bồi hồi trong ngực trẻ 

Trước muôn trùng sóng bể 
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn 
Từ nơi nào sóng lên?

Sóng bắt đầu từ gió 
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa 
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu 
Con sóng trên mặt nước 
Ôi con sóng nhớ bờ 
Ngày đêm không ngủ được 
Lòng em nhớ đến anh 
Cả trong mơ còn thức 

Dẫu xuôi về phương Bắc 
Dẫu ngược về phương Nam 
Nơi nào em cũng nghĩ 
Hướng về anh - một phương 

Ở ngoài kia đại dương 
Trăm nghìn con sóng đó 
Con nào chẳng tới bờ 
Dù muôn vời các trở 

Cuộc đời tuy dài thế 
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng 
Mây vẫn bay về xa.

Làm sao được tan ra 
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu 
Để ngàn năm còn vỗ.

29-19-1967.



Sẽ có mãi cô bé mườis áu tuổi

Bài hát tình yêu em hát ngày xưa
Những mơ ước chờ mong tuổi trẻ
Phố xá xanh trong chiều đầy gió
Phông màn nhung, quá khứ của đời em

Về đâu rồi điệu hát thân quen
Những tà áo muôn mùa rực rỡ
Dòng sông chảy suốt bài ca một thuở
Những khu rừng, thành phố, xóm làng xa...

Về đâu rồi cô bé ngày xưa
Mười sáu tuổi đâu rồi năm tháng cũ
Dòng nhật ký còn nguyên trong cuốn sổ
Về những làng những phố những tình yêu

Chiều mùa xuân nước xiết chân cầu
Nhà hát lên đèn trong tiếng nhạc
Bài hát nói về bao điều khao khát
Vẫn tình yêu muôn thuở tự ngày xưa

Phông màn xanh, thời gian của bây giờ
Người đứng hát trẻ trung như lời hát
Gió thao thức những chân trời phiêu bạt
Thổi điên cuồng trên tà áo thơ ngây

A mùa xuân như cầm được trên tay
Và tuổi trẻ vẫn muôn đời tiếp nối
Sẽ có mãi cô bé mười sáu tuổi
Dẫu tóc em năm tháng đổi thay màu.

Tự hát

Chẳng dại gì em ước nó bằng vàng
Trái tim em anh đã từng biết đấy
Anh là người coi thường của cải
Nên nếu cần anh bán nó đi ngay

Em cũng không mong nó giống mặt trời
Vì sẽ tắt khi bóng chiều đổ xuống
Lại mình anh với đêm dài câm lặng
Mà lòng anh xa cách với lòng em

Em trở về đúng nghĩa trái tim
Biết làm sống những hồng cầu đã chết
Biết lấy lại những gì đã mất
Biết rút gần khong cách của yêu tin

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Biết khao khát những điều anh mơ ước
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh và biết được anh yêu

Mùa thu nay sao bão mưa nhiều
Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
Di đồng hoang và đại ngàn tối sẫm 
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh

Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không thể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh có khi chết đi rồi

Bàn tay em 

Gia tài em chỉ có bàn tay 
Em trao tặng cho anh từ ngày ấy
Những năm tháng cùng nhau em chỉ thấy 
Quá khứ dài là mái tóc em đen
Vui, buồn trong tiếng nói, nụ cười em 
Qua gương mặt anh hiểu điều lo lắng 
Qua ánh mắt anh hiểu điều mong ngóng 
Anh nghĩ gì khi nhìn xuống bàn tay ?

Bàn tay em ngón chẳng thon dài 
Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả 
Em đánh chắt chơi chuyền thuở nhỏ 
Hái rau rền rau rệu nấu canh 
Tập vá may, tết tóc một mình 
Rồi úp mặt lên bàn tay khóc mẹ.

Đường tít tắp không gian như bể 
Anh chờ em cho em vịn bàn tay 
Trong tay anh, tay của em đây 
Biết lặng lẽ vun trồng gìn giữ 
Trời mưa lạnh tay em khép cửa 
Em phơi mền vá áo cho anh 
Tay cắm hoa, tay để treo tranh 
Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc 
Năm tháng qua đi mái đầu cực nhọc.
Tay em dừng trên vầng trán lo âu.

Em nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau 
Và góp nhặt niềm vui từ mọi ngả
Khi anh vắng bàn tay anh biết nhớ 
Lấy thời gian đan thành áo mong chờ 
Lấy thời gian em viết những dòng thơ 
Để thấy được chúng mình không chắc trở...

Bàn tay em, gia tài bé nhỏ
Em trao anh cùng với cuộc đời .

Có một thời như thế

Có một thời vừa mới bước ra 
Mùa xuân đã gọi mời trước cửa 
Chẳng ngoái lại vết chân trên cỏ 
Vườn hoa nào cũng ở phía mình đi
Đường chẳng xa, núi không mấy cách chia.

Trong đáy mắt trời xanh là vĩnh viễn 
Trang nhật kí xé trăm lần lại viết 
Tình yêu nào cũng tha thiết như nhau 
Có một thời ngay cả nỗi đau
Cùng mạnh mẽ ồn ào không giấu nổi
Mơ ước viển vông, niềm vui thơ dại
Tuổi xuân mình tưởng mãi vẫn tươi xanh 
Và tình yêu không ai khác ngoài anh
Người trai mới vài lần thoáng gặp 
Luôn hi vọng để rồi luôn thất vọng 

Tôi đã cười đã khóc những không đâu 
Một vầng trăng niên thiếu ở trên đầu 
Một vạt đất cỏ xanh rờn trước mặt...
Mái tóc xanh bắt đầu pha sợi bạc 
Nỗi vui buồn cũng khác những ngày xưa 

Chi chút thời gian từng phút từng giờ 
Như kẻ khó tính từng hào keo kiệt 
Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết 
Hôm nay non, mai cỏ sẽ già.

Tôi đã đi mấy chặng đường xa
Vượt mấy núi mấy rừng qua mấy biển 
Niềm mơ ước gửi vào trang viết 
Nỗi đau buồn dồn xuống đáy tâm tư 
Em yêu anh hơn cả thời xưa 
(Cái thời tưởng chết vì tình ái)
Em chẳng chét vì anh, em chẳng đổi
Em cộng anh vào với cuộc đời em
Em biết quên những chuyện đáng quên 
Em biết nhớ những điều em phải nhớ 
Hoa cúc tím trong bài hát cũ 
Dẫu vẫn là cung bậc của ngày xưa 
Quá khứ đáng yêu, quá khứ đáng tôn thờ 
Nhưng đâu phải là điều em luyến tiếc

NÓI CUNG ANH

                                      Em vẫn biết đây là điều đã cũ

                                      Chuyện tình yêu quan trọng gì đâu

                                      Sự gắn bó giữa hai người xa lạ

                                      Nỗi vui buồn đem chia cùng nhau

                                      Em đâu dám nghĩ là vĩnh viễn

                                      Hôm nay yêu mai có thể xa rời

                                      Niềm đau đớn tưởng như vô tận

                                      Bỗng có ngày thay thế một niềm vui

                                      Điều hôm nay ta nói ngày mai

                                      Bữa khác lại nói người yêu thuở trước

                                      Đời sống chẳng vô cùng em viết

                                      Câu thơ đâu còn măi ngày sau

                                      Chẳng có gì quan trọng lắm đâu

                                      Như không khí như màu xanh lá cỏ

                                      Nhiều đến lúc tưởng như chẳng có

                                      Trước cuộc đời rộng lớn mênh mông

                                      Những lúc này anh ở bênh em

                                      Niềm vui sướng trong ta là có thật

                                      Như chiếc áo trên tường, như trang sách

                                      Như chùm hoa mở cánh trước sân nhà

                                      Em hiểu rằng mỗi lúc đi xa

                                      Tình anh đối với em là xứ sở

                                      Là bóng rợp trên đường nắng lửa

                                      Trái cây thơm giữa miền đất khô cằn

                                      Đó tình yêu em muốn nói cùng anh

                                      Nguồn gốc của muôn vàn khát vọng

                                      Lòng tốt để duy trì sự sống

                                      Cho con người thật sự người hơn.

--------------------------------------------------------------------------

BIỂN VÀ EM