LỜI NÓI ĐẦU

Đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu cần thiết trong chương trình giáo dục hiện nay. Cũng như các môn học khác, môn Ngữ văn trong trường THCS cũng không nằm ngoài guồng quay ấy. Để phù hợp với chương trình đổi mới, tôi mạnh dạn đưa ra một số phương pháp dạy bằng cách vận dụng bản đồ tư duy trong quá trình dạy học nhằm giúp các em tiếp thu kiến thức tốt hơn. Về phía giáo viên đưa ra được phương pháp dạy phong phú, tránh sự nhàm chán.
Nội dung của sáng kiến được chia làm hai phần lớn:
1. Vận dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy trong quá trình dạy bài mới (trong đó được chia làm 3 phần nhỏ: vận dụng bản đồ tư duy trong quá trình kiểm tra bài cũ, quá trình phân tích và quá trình tổng kết củng cố)
2. Vận dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy trong quá trình ôn tập
Ở mỗi một nội dung tôi đều đưa ra ví dụ về bản đồ tư duy cũng như hướng vận dụng cụ thể. Tuy nhiên nội dung và cách trình bày sáng kiến không tránh khỏi sai sót. Mong sự góp ý chân thành của bạn đọc để sáng kiến được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Ngày 25 tháng 02 năm 2017
Người viết :



...






I. PHẦN MỞ ĐẦU:

1. Lí do chọn đề tài:
R. Đa Nốp đã nói rằng “Thơ không phải là hoa trong chậu cảnh, ở đó tất cả đều hiện ra trước mắt các anh, anh không phải tìm đâu thêm, thơ giống như hoa trên đồng nội, trên rặng núi Anpơ, mỗi bước đi lại hứa hẹn một bông hoa mới kì diệu hơn”. Được học văn là một niềm vui sướng lớn nhưng làm thế nào để tạo cho học sinh có được niềm đam mê đó mới là điều cần quan tâm.
Trong mỗi tiết học Ngữ văn, điều thành công của giáo viên là để lại một ấn tượng sâu đậm, một dấu ấn đặc biệt, một điểm nhấn nào đó về giờ dạy của mình trong học sinh, và có thể nhiều năm sau này, các em cũng không thể nào quên được. Có thể là những tình huống có vấn đề, có thể là phương pháp của người giáo viên. Ở đây tôi chọn điểm nhấn từ việc khai thác kiến thức ở việc vận dụng bản đồ tư duy để tạo sự hứng thú cho học sinh trong quá trình tiếp thu kiến thức.
Cùng với việc đổi mới mục tiêu và nội dung dạy học vấn đề đổi mới phương pháp dạy học theo triết lí lấy người học làm trung tâm được đặt ra một cách bức thiết. Bản chất lấy người học làm trung tâm là phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, độc lập, sáng tạo của người học. Trong thực tế hiện nay nhiều học sinh còn học một cách thụ động, chỉ đơn thuần là nhớ kiến thức một cách máy móc mà chưa rèn luyện kĩ năng tư duy, học sinh chỉ đọc bài nào biết bài nấy, cô lập nội dung của các môn, phân môn mà chưa có sự liên hệ kiến thức với nhau. Vì vậy mà chưa phát triển được tư duy lôgic và tư duy hệ thống. Sử dụng sơ đồ tư duy giúp các em giải quyết được các vấn đề trên và nâng cao hiệu quả học tập.
Xuất phát từ những nguyên nhân trên, để giúp các em nắm bắt được nội dung kiến thức được sâu sắc và khái quát hơn, từ đó tạo sự hứng thú cho các em, tôi mạnh dạn đưa ra Vận dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy ở môn Ngữ văn cấp THCS.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
a. Đối với học sinh: Giúp học sinh
- Trong quá trình giảng dạy từng bước của giáo viên với phương pháp bản đồ tư duy, học sinh tự mình phát hiện dần toàn bộ kiến thức bài học.
- Tái hiện được những kiến thức lớn xoay quanh trọng tâm bài học, nhìn nhận được sự đa chiều, mọi mặt của vấn đề, từ đó đưa ra ý tưởng mới, phát hiện mới, tìm ra sự liên kết, ràng buộc các ý tưởng trong bài tức tìm ra mạch lôgic của bài học.
- Nhìn vào bản đồ, học sinh có thể thuyết trình lại được toàn bộ nội dung kiến thức bài học. Đồng thời xác định được ý chính, ý phụ và lên kế hoạch học tập hiệu quả.
- Học sinh có thể sử dụng bản đồ tư duy để hổ trợ việc tự học ở nhà: tìm hiểu trước bài mới, củng cố, ôn tập kiến thức bằng cách vẽ bản đồ tư duy trên giấy, bìa … hoặc để tư duy một vấn đề mới. Qua đó phát triển tư duy lôgic, củng cố, khắc sâu kiến thức, kỹ năng ghi