Tế Hanh

Tế Hanh tên thật là Trần Tế Hanh, sinh ngày 20 tháng 6 năm 1921, quê làng Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Thuở nhỏ học trường làng, trường huyện sau ra học tại trường Quốc học Huế. Ông sáng tác thơ từ sớm và đã đứng trong phong trào Thơ mới với tập Nghẹn ngào giành giải khuyến khích của Tự lực văn đoàn. Tham gia Việt Minh từ tháng 8 năm 1945, Tế Hanh đã trải qua các công tác văn hoá, giáo dục ở Huế, Đà nẵng, là Ủy viên giáo dục trong Uỷ ban lâm thời thành phố Đà nẵng sau khi Cách mạng tháng Tám thành công. Năm 1947, ông làm việc trong Ban phụ trách Trường trung học bình dân Trung bộ, năm 1948, ông ở trong Ban phụ trách liên đoàn văn hoá kháng chiến Nam Trung bộ ủy viên thường vụ chi hội Văn nghệ Liên khu V. Năm 1957 khi thành lập Hội Nhà văn Việt Nam, ông là Ủy viên thường vụ Hội khoá I, II, ủy viên thường vụ Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam (1963), tham gia Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam nhiều khóa, giữ các chức vụ: Trưởng ban đối ngoại (1968), Chủ tịch Hội đồng dịch thuật (1983), Chủ tịch Hội đồng thơ (1986).
Ngoài thơ, Tế Hanh còn dịch nhiều tác phẩm của các nhà thơ lớn trên thế giới, viết tiểu luận phê bình văn học, thơ thiếu nhi.
Ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996
Tác phẩm chính

• Nghẹn ngào (1939)
• Hoa niên (1944)
• Lòng miền Nam (1956)
• Chuyện em bé cười ra đồng tiền (1960)
• Hai nửa yêu thương (1967)
• Khúc ca mới (1967)
• Đi suốt bài ca (1970)
• Câu chuyện quê hương (1973)
• Theo nhịp tháng ngày (1974)
• Giữa những ngày xuân (1976)
• Con đường và dòng sông (1980)
• Bài ca sự sống
• Tuyển tập Tế Hanh (tập I-1987)
• Thơ Tế Hanh (1989)
• Vườn xưa (1992)
• Giữa anh và em (1992)
• Em chờ anh (1993)
• Tuyển tập Tế Hanh (tập II-1997)

  QUÊ HƯƠNG

  Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
  Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông
  Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
  Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

  Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
  Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang
  Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
  Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…

  Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
  Khắp dân làng tấp nập đón ghe về
  “Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”
  Những con cá tươi ngon thân bạc trắng

  Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng
  Cả thân hình nồng thở vị xa xăm
  Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
  Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ

  Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
  Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
  Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
  Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

  ----------------------------------------------------------------

  NHỮNG NGÀY NGHỈ HỌC

  (Tặng Nguyễn Văn Bổng)

  Những ngày nghỉ học tôi hay tới
  Đón chuyến tàu đi đến những ga
  Tôi đứng bơ vơ xem tiễn biệt,
  Lòng buồn đau xót nỗi chia xa.

  Tôi thấy lòng thương những chiếc tàu
  Ngàn đời không đủ sức đi mau
  Có chi vương víu trong hơi máy,
  Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau.

  Bánh nghiến lăn lăn quá nặng nề!
  Khói phì như nghẹn nỗi đau tê;
  Lâu lâu còi rúc nghe rền rĩ;
  Lòng của người đi réo kẻ về.

  Kẻ về không nói bước vương vương
  Thương nhớ lan xa mấy dặm trường.
  Lẽo đẽo tôi về theo bước họ
  Tâm hồn ngơ ngẩn nhớ muôn phương

            ---------------------------------------------------------------

NHỚ CON SÔNG QUÊ HƯƠNG

Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng
Giữ bao nhiêu kỉ niệm giữa dòng trôi?
Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!
Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ
Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ
Sông của miền Nam nước Việt thân yêu

Khi bờ tre ríu rít tiếng chim kêu
Khi mặt nước chập chờn con cá nhảy
Bạn bè tôi tụm năm tụm bảy
Bầy chim non bơi lội trên sông
Tôi dang tay ôm nước vào lòng
Sông mở nước ôm tôi vào dạ

Chúng tôi lớn lên mỗi người mỗi ngả
Kẻ sớm khuya chài lưới bên sông
Kẻ cuốc cày mưa nắng ngoài đồng
Tôi cầm súng xa nhà đi kháng chiến
Nhưng lòng tôi như mưa nguồn, gió biển
Vẫn trở về lưu luyến bên sông

*

Tôi hôm nay sống trong lòng miền Bắc
Sờ lên ngực nghe trái tim thầm nhắc
Hai tiếng thiêng liêng, hai tiếng “miền Nam”
Tôi nhớ khôn nguôi ánh nắng màu vàng
Tôi quên sao được sắc trời xanh biếc
Tôi nhớ cả những người không quen biết…
Có những trưa tôi đứng dưới hàng cây
Bỗng nghe dâng cả một nỗi tràn đầy
Hình ảnh con sông quê mát rượi
Lai láng chảy lòng tôi như suối tưới
Quê hương ơi! Lòng tôi cũng như sông
Tình Bắc Nam chung chảy một dòng
Không ghềnh thác nào ngăn cản được
Tôi sẽ lại nơi tôi hằng mơ ước
Tôi sẽ về sông nước của quê hương
Tôi sẽ về sông nước của tình thương…

(1956)

---------------------------------------------------

ANH ĐẾN VỚI EM LÀ LẼ TẤT NHIÊN

Anh đến với em là lẽ tất nhiên
Như con sông trở về với biển
Như qua mùa đông mùa xuân lại đến
Như sau cơn mưa là lúc mặt trời lên.

Anh đến với em là lẽ tất nhiên
Như cái hoa đến ngày kết quả
Như con chim buổi chiều quay về tổ
Như máu trong người trở lại tim

Anh đến với em là lẽ tất nhiên
Như quyển truyện phải đến hồi kết thúc
Như cây kim địa bàn quay về hướng bắc
Cuộc đời anh hướng đến cuộc đời em

Anh đến với em là lẽ tất nhiên