Tiểu sử

Hàn Mạc Tử và những người tình trong thơ: Thương Thương, Kim Cúc, Mộng Cầm, Ngọc Sương, Mai Đình

Hàn Mặc Tử tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ở làng Lệ Mỹ, Đồng Hới, Quảng Bình; lớn lên ở Quy Nhơn, tỉnh Bình Định trong một gia đình theo đạo Công giáo. Hàn Mặc Tử có duyên với 4 chữ Bình: sinh tại Quảng Bình, làm báo Tân Bình, có người yêu ở Bình Thuận và mất tại Bình Định. Tổ tiên Hàn Mặc Tử gốc họ Phạm ở Thanh Hóa. Ông cố là Phạm Chương vì liên quan đến quốc sự, gia đình bị truy nã, nên người con trai là Phạm Bồi phải di chuyển vào Thừa Thiên Huế đổi họ NGuyễn theo mẫu tánh. Sinh ra ông Nguyễn Văn Toản lấy vợ là Nguyễn Thị Duy ( con cụ Nguyễn Long, ngự y có danh thời vua Tự Đức), sinh hạ được 8 người con: 1-Nguyễn Bá Nhân ( tức nhà thơ Mộng Châu) cũng là người dìu dắt Hàn Mặc Tử trên con đường thơ văn. 2- Nguyễn Thị Như Lễ. 3- Nguyễn Thị Như Nghĩa. 4- Nguyễn Trọng Trí (tức nhà thơ Hàn Mặc Tử). 5- Nguyễn Bá Tín ( người dời mộ Hàn Mặc Tử từ Quy Hòavề Ghềnh Ráng vào ngày 13-02-1959). 6- Nguyễn Bá Hiếu ; 2 người em út: Nguyễn Văn Hiền và Nguyễn Văn Thảo.

Hàn Mặc Tử mang vóc mình ốm yếu, tính tình hiền từ, giản dị, hiếu học và thích giao du bè bạn trong lĩnh vực văn thơ. Do thân phụ là ông Nguyễn Văn Toản làm thông ngôn, ký lục nên thường di chuyển nhiều nơi, nhiều nhiệm sở, nên Hàn Mặc Tử cũng đã theo học ở nhiều trường khác nhau như Sa Kỳ (1920), Qui Nhơn, Bồng Sơn (1921-1923), Pellerin Huế (1926).

Hàn Mạc Tử, Lệ Thanh, Phong Trần là các bút danh khác của ông. Ông có tài năng làm thơ từ rất sớm khi mới 16 tuổi. Ông cũng đã từng gặp gỡ Phan Bội Châu và chịu ảnh hưởng khá lớn của chí sỹ này. Ông được Phan Bội Châu giới thiệu bài thơ Thức khuya của mình lên một tờ báo. Sau này, ông nhận một suất học bổng đi Pháp nhưng vì quá thân với Phan Bội Châu nên đành đình lại. Ông quyết định vào Sài Gòn lập nghiệp, năm ông 21 tuổi; lúc đầu làm ở Sở Đạc Điền.

Đến Sài Gòn, ông làm phóng viên phụ trách trang thơ cho tờ báo Công luận. Khi ấy, Mộng Cầm ở Phan Thiết cũng làm thơ và hay gửi lên báo. Hai người bắt đầu trao đổi thư từ với nhau, và ông quyết định ra Phan Thiết gặp Mộng Cầm. Một tình yêu lãng mạn, nên thơ nảy nở giữa hai người^[3].

Theo gia đình Hàn Mặc Tử, thì vào khoảng đầu năm 1935, họ đã phát hiện những dấu hiệu của bệnh phong trên cơ thể ông. Tuy nhiên, ông cũng không quan tâm vì cho rằng nó là một chứng phong ngứa gì đó không đáng kể. Cho đến năm 1936, khi ông được xuất bản tập "Gái quê", rồi đi Huế, Sài Gòn, Quảng Ngãi, vào Sài Gòn lần thứ hai, được bà Bút Trà cho biết đã lo xong giấy phép cho tờ Phụ nữ tân văn, quyết định mời Hàn Mặc Tử làm chủ bút, bấy giờ ông mới nghĩ đến bệnh tật của mình. Nhưng ý ông là muốn chữa cho dứt hẳn một loại bệnh thuộc loại “phong ngứa” gì đấy, để yên tâm vào Sài Gòn làm báo chứ không ngờ đến một căn bệnh nan y. Năm 1938 - 1939, Hàn Mặc Tử đau đớn dữ dội. Tuy nhiên, ở bên ngoài thì không ai nghe ông rên rỉ than khóc. Ông chỉ gào thét ở trong thơ mà thôi. Trước ngày Hàn Mặc Tử vào trại phong Quy Hòa, Nguyễn Bá Tín,em ruột của nhà thơ cho biết tình trạng bệnh tật của anh mình như sau: Da anh đã khô cứng, nhưng hơi nhăn ở bàn tay, vì phải vận dụng sức khỏe để kéo các ngón khi cầm muỗng ăn cơm. Bởi vậy, trông như mang chiếc “găng” tay bằng da thô. Toàn thân khô cứng.

Ông Nguyễn Bá Tín, trong một chuyến thăm Bệnh viện Quy Hòa, có đến thăm bác sĩ Gour Vile. Bác sĩ nói rằng: Bệnh cùi rất khó phân biệt. Giới y học (thời đó) chưa biết rõ lắm. Tuy triệu chứng giống nhau, nhưng lại có nhiều thứ. Ông bác sĩ quả quyết bệnh cùi không thể lây dễ dàng được. Nhiều thông tin cho rằng, một hôm Hàn Mặc Tử đi dạo với bà Mộng Cầm ở lầu Ông Hoàng (Phan Thiết), qua một cái nghĩa địa có một ngôi mộ mới an táng thì gặp mưa. Bỗng ông phát hiện ra từng đốm đỏ bay lên từ ngôi mộ. Sau đó ông về nhà nghỉ, để rồi sớm mai ông phát hiện ra mình như vậy. Đó là căn bệnh do trực khuẩn Hansen gây nên.

Trước đây vì thành kiến sai lầm rằng đây là căn bệnh truyền nhiễm nên bao nhiêu bệnh nhân đã bị hắt hủi, cách ly, xa lánh thậm chí bị ngược đãi , thì Hàn Mặc Tử cũng không là ngoại lệ. Lúc này, gia đình ông phải đối phó với chính quyền địa phương vì họ đã hay tin ông mắc căn bệnh truyền nhiễm, đòi đưa ông cách ly với mọi người. Sau đó gia đình phải đưa ông trốn tránh nhiều nơi, xét về mặt hiệu quả chữa trị thì đúng là phản khoa học vì lẽ ra cần phải sớm đưa ông vào nơi có đầy đủ điều kiện chữa trị nhất lúc bấy giờ là Bệnh viện phong Quy Hòa.. Trong câu chuyện với người em của thi sĩ Hàn Mặc Tử, bác sĩ Gour Vile cũng nói rằng kinh nghiệm từ các trại cùi, không có bệnh nhân nào chỉ đau có từng ấy năm mà chết được. Ông trách gia đình Hàn Mặc Tử không đưa nhà thơ đi trại phong sớm. Và bác sĩ cho rằng, Hàn Mặc Tử chết là do nội tạng hư hỏng quá nhanh do uống quá nhiều thuốc tạp nham của lang băm trước khi nhập viện phong Quy Hòa.

Ông bỏ tất cả quay về Quy Nhơn vào nhà thương Quy Hòa (20 tháng 9 năm 1940) mang số bệnh nhân 1.134 và từ trần vào lúc 5 giờ 45 phút rạng sáng 11 tháng 11 năm 1940 tại nhà thương này vì chứng bệnh kiết lỵ,^[4] khi mới bước sang tuổi 28.^[5].

Cuộc đời của ông được biết đến với nhiều mối tình, với nhiều người phụ nữ khác nhau, đã để lại nhiều dấu ấn trong văn thơ của ông - có những người ông đã gặp, có những người ông chỉ giao tiếp qua thư từ, và có người ông chỉ biết tên như Hoàng Cúc, Mai Đình, Mộng Cầm, Thương Thương, Ngọc Sương, Thanh Huy, Mỹ Thiện.

[sửa]Bút danh Hàn Mạc Tử

Nguyễn Trọng Trí làm thơ từ năm mười sáu tuổi lấy hiệu là Phong Trần rồi Lệ Thanh. Đến năm 1936, khi chủ trương ra phụ trương báo Saigon mới đổi hiệu là Hàn Mạc Tử, sau ông lại đổi thành Hàn Mặc Tử. "Hàn Mạc Tử" nghĩa là chàng trai đứng sau bức rèm lạnh lẽo, trống trải. Sau đó bạn bè gợi ý ông nên vẽ thêm mặt trăng khuyết vào bức rèm lạnh lẽo để lột tả cái cô đơn của con người trước thiên nhiên, vạn vật. "Mặt trăng khuyết" đã được "đặt vào" chữ "Mạc" thành ra chữ "Mặc". Hàn Mặc Tử có nghĩa là "chàng trai bút nghiên"

Mùa xuân chín, là bài thơ do Hàn Mặc Tử (1912-1940) sáng tác, được nhà thơ xếp ở phần Hương Thơm trong tập thơ Đau Thương^[2].

Cùng với Đây thôn Vĩ Dạ, Tình quê...đây là những thi phẩm đầy thơ mộng viết về cảnh quê, tình quê của Hàn Mặc Tử.

-----------------------------------------------------------------------------

Đây thôn Vĩ Dạ là bài thơ do thi sĩ Hàn Mặc Tử (1912-1940) sáng tác vào khoảng năm 1938, in lần đầu trong tập Thơ Điên (về sau đổi tên thành Đau thương).

Hiện nay, bài thơ này được nhiều người cho là một kiệt tác của Hàn Mặc Tử và cũng là một trong những thi phẩm xuất sắc của thơ Việt Nam hiện đại

ĐAY THÔN VĨ DẠ

-------------------------------------------------------------------------------

BẾN HÀN GIANG

Này ðây lời ngọc song song 
Xin dâng muôn sóng tõ ðồng või või 
Xin dâng này máu ðang týõi 
Này ðây nýớc mắt giọng cýời theo nhau 

Mới hay phong vị nhiệm màu 
Môi chýa nhấp cạn, mạch sầu ðã tuôn 
Ớ Ðịch õi, lệ có nguồn 
Hãy chia bớt nửa nỗi buồn sang tôi 

Hôm nay trời lững lõ trời 
Dòng sông ánh sáng sẽ trôi hoa vàng 
Tôi ngồi ở bến Hàng Giang 
Khóc thôi mây nuớc bàng hoàng suốt ðêm

---------------------------------------------------------------------------

TÌNH QUÊ

Trước sân anh thơ thẩn 
Đăm đăm trông nhạn về 
Mây chiều còn phiêu bạt 
Lang thang trên đồi quê. 
Gió chiều quên ngừng lại 
Dòng nước quên trôi đi 
Ngàn lau không tiếng nói 
Lòng anh dường đê mê 
Cách nhau ngàn vạn dặm 
Nhớ chi đến trăng thề 
Dầu ai không mong đợi 
Dầu ai không lắng nghe 
Tiếng buồn trong sương đục 
Tiếng hờn trong lũy tre 
Dưới trời thu mang mác 
Bàng bạc khắp sơn khê 
Dầu ai trên bờ liễu 
Dầu ai dưới cành lê 
Với ngày xuân hờ hững 
Cố quên tình phu thê 
Trong khi nhìn mây nước 
Lòng xuân cũng não nề

-------------------------------------------------------------

GHEN

Ta ném mình đi theo gió trăng 
Lòng ta tản khắp bốn phương trời 
Cửu trùng là chốn xa xôi lạ 
Chim én làm sao bay đến nơi ? 

Chiếc tàu chở cả một đêm trăng 
Muôn ánh sao ngời chói thẳng băng 
Muôn sợi hương trầm bay bối rối 
Muôn vàn thần thánh sống cao sang. 

Giây phút ôi chao! nguồn cực lạc 
Tình tôi ghen hết thú vô biên 
Ai cho châu báu cho thinh sắc 
Miệng lưỡi khô khan, hết cả thèm

-------------------------------------------------------------

LƯU LUYẾN

Chửa gặp nhau mà đã biệt ly 
Hồn anh theo dõi bóng em đi 
Hồn anh sẽ nhập trong luồng gió 
Lưu luyến bên em chẳng nói gì. 

Thơ em cũng giống lòng em vậy 
Là nghĩa thơm tho như ánh trăng 
Mềm mại như lời tơ liễu rủ 
Âm thầm trong áng gió băn khoăn. 

Anh đã ngâm và đã thuộc làu 
Cả ngàn rung động bởi thương đau 
Bởi vì mê mẩn, vì khoan khoái 
Anh cắn lời thơ để máu trào. 

Lời thơ ngậm cứng không rền rĩ 
Mà máu tim anh vọt láng lai 
Thơ ở trong lòng reo chẳng ngớt 
Tiếng vang tha thiết dội khắp nơi. 

Em đã nghe qua em đã hay 
Tình anh sao phải chứng mê say 
Anh điên anh nói như người dại 
Van lạy không gian xóa những ngày. 

Những ngày đau khổ nhuộm buồn thiu 
Những ngày mây lam cuốn dập dìu 
Những mảnh nhạc vàng rơi lả tả 
Những niềm run rẩy của đêm yêu. 

Anh đứng cách xa hàng thế giới 
Lặng nhìn trong mộng miệng em cười 
Em cười anh cũng cười theo dọi 
Để nhắn hồn em đã tới nơi